maandag 23 september 2013

GROOTOUDERS, GENEN EN GEZINDHEID

Aantal woorden 812 / Geschatte leestijd: 4 minuten
Beste lezer, ik moet u iets bekennen: tijdens de recente troonswisseling van koning Albert naar Koning Filip, op 21 juli deze voorbije zomer, heb ik mij vergezeld van verse koffie en pistolets voor de tv geïnstalleerd om mij vol overgave mee in de nationale plechtigheden te verdiepen. Als veertiger kan ik mij de vorige eedaflegging met de trillende Albert II en de Vive la République d'Europe!-kreet van Van Rossem nog levendig herinneren. Bij nadere inspectie van mijn geheugen blijft die herinnering wel beperkt tot deze twee tv-momenten en verder het  kleine bolle schermpje van mijn toenmalig portatief toestelletje alsook het studentikoos salon waarin ik toen zat. Desondanks voel ik me bevoorrecht dat ik zowel over de nationale feestdag van 2013 als de gebeurtenis van 1993 kan zeggen “ik was er bij”. Ik bedoel maar: als ik de kans krijg om geschiedenis op de eerste rij mee te mogen maken dan voel ik me bevoorrecht.
Ni républicain, ni nationaliste
Wanneer ik heel eerlijk ben ontwaar ik bij mezelf (met enige schroom, wees gerust) toch enkele gevoelens van Belgisch patriottisme. 'Patriottisme' omdat ik ondanks alle hippe uiteenzettingen over 'inclusief nationalisme' het liever bij een gezonde vorm van vaderlandsliefde houd: niets meer of minder dan de hechting aan je eigen 'huis'. Superioriteitsgevoelens komen daar niet aan te pas. Nationalist zal ik nooit zijn.
Ondanks mijn progressieve politieke overtuiging ben ik niet tegen de monarchie als het over België gaat, integendeel. Los van het feit dat ik mij vandaag bij die pragmatici aansluit die er van uitgaan dat dit de meest redelijke, zo niet zelfs enige oplossing is om ons ingewikkeld Belgisch politiek systeem overeind te houden, ben ik eigenlijk sinds mijn jeugd deze mening toegedaan. Is het dan toch zo dat het rugzakje met daarin je boterhampakketje normen en waarden dat je van thuis meekreeg bepalend is voor je latere kijk op de wereld? Soms is dat ideologisch lunchpakket aanleiding tot contesterend gedrag, maar nog vaker leidt het tot conformisme. Denk als voorbeeld maar aan het typisch Belgisch fenomeen van de politieke dynastieën, de geslachten De Croo, Tobback, De Gucht en anderen. 
Ideologische genen?
Georgine Blanchaert
Als ik mijzelf hierover verder bevraag, merk ik dat blijkbaar niet enkel de tafelgesprekken in mijn eigen ouderlijk gezin een rol hebben gespeeld, maar dat die ideologische roots zich verder terug in de tijd situeren. Zo heb ik mijn linkse, 'rode' en maatschappelijk geëngageerde eigenschappen wellicht geërfd van mijn overgrootmoeder langs moeders kant, Georgine Blanchaert (1883 – 1965). Zij was politiek activiste in het socialistische milieu in Gent. Gedurende de eerste helft van de vorige eeuw was Georgine een van de eerste vrouwelijke politici die opkwam voor vrouwenemancipatie en het stemrecht voor vrouwen. Ze was een overtuigd militante van de Belgische Werkliedenpartij en stelde zich zeer fanatiek op in de strijd voor sociale rechtvaardigheid. Is zij misschien de oorzaak van dat 'rode gen' wat vandaag in mij verder leeft?

J.J. Bouckaert met koningin Fabiola
Mijn grootvader langs vaders kant, Jean-Jacques Bouckaert, was dan weer een Franssprekende bourgeois met connecties aan het hof die er liberale burgerlijke opvattingen op nahield. Als officier van de Belgische strijdmacht was hij bovendien een overtuigd Belgicist en ontving hij (nog voor de Tweede Wereldoorlog) Leopold II bij hem thuis in zijn hoedanigheid van legerofficier. Later maakte hij academische carrière en was onder meer rector van de Gentse universiteit tussen 1967 en 1969. 


Zelfkennis
Merkwaardig hoe zo'n evenement als de troonswisseling een proces van zelfreflectie ontketent waarbij de mix van beide familietradities ogenschijnlijk in mij verder leeft. Omdat het hier over mijn eigen (over)grootouders gaat en het dus een onderdeel is van de zoektocht naar mijn eigen roots, heeft dit gegeven voor mij uiteraard ook een emotionele betekenis. Desondanks ben ik wat de monarchie betreft op rationeel niveau ook kind van eigen tijd en besef ik maar al te goed dat republikeinen een sterk punt hebben wanneer er binnen hun overtuiging geen plaats is voor een erfelijke machtsopvolging in een democratie anno 2013.
Uiteindelijk was 21 juli 2013 voor mij een mooie dag en niet enkel omwille van de stralende zomerzon. Ik ben er namelijk van overtuigd dat een beetje ritueel en traditie geen kwaad kunnen in deze tijden van cynisme, technocratie en vervreemding. Ik het beste geval brengen oude rituelen zoals deze koningskroning ons heel even terug in contact met gevoelens van verbondenheid en menselijkheid  En zeker van dat laatste ontbreekt het onze samenleving vandaag schromelijk.
Kortom, onze voorbije nationale feestdag heeft mij wat zelfkennis betreft weer een klein stukje wijzer gemaakt. Dat daarbij ook een klein conservatief en traditioneel kantje van mijzelf te voorschijn kwam, is eigenlijk best nog een leuke verassing. Toepasselijk is hier het gezegde wat ooit op het fronton van de tempel van Apollo in Delphi zou hebben gestaan, twee woorden die dankzij de Griekse aardrijkskundige Pausanius voor ons werden bewaard: γνῶθι σεαυτόν.


Mijn grootvader aan het werk:

6 opmerkingen:

  1. Wat leuk, mijn grootmoeder en voormalige schoonvader in één blog van mijn zoon aan te treffen!
    Een stuk waar publieke en private geschiedenis samenvloeien.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. awel, ik leer nog iets over je bij :) ! Schoon seb !

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Heel interesante blog, and heel leuk om fotos and een filmpje to zien van grootouders. By uw griekse quotatie kan er natuurlijk nog een andere bijgevoegd worden, met de provisie data het dan inderdaad ook over voorafgaande levens gaat:

    ο δέ ανεξέταστος βίος ου βιωτός ανθρώπω

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Je grootvader, Jean-Jacques Bouckaert is wel drie keer tot rector gekozen aan de Gentse Universiteit, en heeft dus een 9jarig Rectorschap voorgezeten. De data ken ik niet percies.

    BeantwoordenVerwijderen
  5. Het Griekse citaat zou van Socrates zijn, en vertaalt men meestal als volgt: 'The un-examined life is not worth living'.

    BeantwoordenVerwijderen